Intrinsieke motivatie wordt vaak genoemd als ideaal. Leiders willen het graag. Organisaties zeggen het belangrijk te vinden. En toch blijft het in de praktijk vaag. Mensen praten erover, maar sturen er zelden écht op. Dat komt niet door onwil. Het komt doordat intrinsieke motivatie vaak verkeerd wordt begrepen. Dit artikel gaat over die misverstanden. En over wat leiders onbedoeld doen waardoor motivatie juist verdwijnt.
Wat intrinsieke motivatie vaak wordt genoemd maar niet is
Wanneer leiders spreken over intrinsieke motivatie, bedoelen zij vaak betrokkenheid. Of enthousiasme. Of medewerkers die vanzelf verantwoordelijkheid nemen. Intrinsieke motivatie wordt dan gezien als een eigenschap van de medewerker. Iets wat iemand wel of niet heeft. Daar zit de eerste misvatting. Motivatie is geen karaktertrek. Het is geen houding. En het is geen kwestie van willen. Motivatie is contextgevoelig. Ze ontstaat of verdwijnt afhankelijk van omstandigheden. Wie motivatie ziet als iets wat in de ander zit, mist wat er werkelijk speelt.
Wat intrinsieke motivatie in essentie is
Intrinsieke motivatie ontstaat wanneer mensen doen wat zij doen omdat het voor hen betekenisvol is. Niet omdat het moet. Niet omdat het wordt afgedwongen. Maar omdat het van binnenuit klopt.
Autonomie in motivatie
Autonomie gaat over het ervaren van invloed op het eigen handelen. Wanneer mensen het gevoel hebben dat keuzes al voor hen zijn gemaakt, verplaatst motivatie zich van binnen naar buiten. Dan wordt gedrag aangepast gedrag. Geen gedragen gedrag.
Competentie in motivatie
Competentie gaat over het gevoel bekwaam te zijn en vooruitgang te ervaren. Wanneer mensen vooral worden aangesproken op wat beter moet, verdwijnt het gevoel van kunnen. Zonder ervaren competentie verdwijnt initiatief.
Verbondenheid in motivatie
Verbondenheid gaat over het gevoel veilig te zijn in relatie tot anderen. Wanneer mensen zich beoordeeld of gecontroleerd voelen, wordt motivatie voorzichtig. Zonder veiligheid wordt motivatie conditioneel.
Intrinsieke motivatie ontstaat alleen wanneer deze drie voorwaarden samen aanwezig zijn. Niet los van elkaar. En niet als bijeffect van druk.
Waarom motivatie niet te managen is
Motivatie laat zich niet plannen. Niet meten. Niet afdwingen. Zodra motivatie wordt benaderd als iets dat je moet organiseren, verandert zij van karakter. Dan wordt motivatie extrinsiek. Voorwaardelijk. Afhankelijk van prikkels van buitenaf. Dat lijkt soms te werken. Maar het is tijdelijk. Intrinsieke motivatie verdraagt geen druk. Zij verdraagt alleen congruentie.
Wat dit vraagt van leiderschap en communicatie
Als motivatie afhankelijk is van context, dan wordt leiderschap onvermijdelijk communicatief. Niet wat je zegt als instructie is bepalend, maar wat je taal oproept aan ervaren ruimte, kunnen en veiligheid. Dat vraagt geen zachtheid. En geen vrijblijvendheid. Het vraagt precisie.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie?
Intrinsieke motivatie ontstaat vanuit betekenis en keuzevrijheid. Extrinsieke motivatie ontstaat door druk, beloning of externe verwachtingen en verdwijnt wanneer die prikkels wegvallen.
Waarom lijkt intrinsieke motivatie soms vanzelf te verdwijnen
Motivatie verdwijnt vaak wanneer autonomie, competentie of verbondenheid structureel onder druk komen te staan, ook als dat onbedoeld gebeurt.
Kunnen leiders intrinsieke motivatie versterken
Leiders kunnen motivatie niet creëren, maar wel de omstandigheden beïnvloeden waarin motivatie kan ontstaan of afnemen.
Waarom werken beloning en controle maar tijdelijk
Omdat zij motivatie verplaatsen van binnen naar buiten. Het gedrag blijft bestaan zolang de prikkel aanwezig is, maar wordt niet gedragen.
Hoe kijkt INR Fluent naar intrinsieke motivatie
INR Fluent benadert intrinsieke motivatie als een gevolg van communicatie die ruimte, bekwaamheid en veiligheid intact laat, ook wanneer richting en verantwoordelijkheid nodig zijn.
